Sun’iy intellekt bozoridagi IPO to‘lqini: Anthropic hisoboti va investorlarni xavotirga solayotgan omillar

Daromadning o‘sishi va ortib borayotgan sof yo‘qotishlar

Anthropic kompaniyasining moliyaviy ko‘rsatkichlarida keskin tafovutlar ko‘zga tashlanmoqda. Kompaniyaning 2026-yil uchinchi choragidagi daromadi 16,8 milliard dollarga yetib, oldingi chorakka nisbatan 45 foizlik o‘sish qayd etilgan. Mazkur ko‘rsatkich yillik hisoblangan daromad sur’ati (run rate) qariyb 67 milliard dollarni tashkil etishini bildiradi.

Biroq sizdirilgan S-1 hujjati ma’lumotlariga ko‘ra, kompaniya 2025-yilni bor-yo‘g‘i 4,6 milliard dollar daromad bilan yakunlagan. Ayni vaqtda faqat hisoblash quvvati va infratuzilmaning o‘ziga 7,33 milliard dollar sarflangan bo‘lib, bu yillik jami daromaddan sezilarli darajada ko‘pdir. Kompaniyaning 2025-yildagi sof zarari 42 milliard dollarni tashkil qilgan, shundan 34 milliard dollari kelgusida aksiyalarga aylanishi mumkin bo‘lgan moliyaviy vositalar qiymatini qayta baholash bilan bog‘liq naqdsiz buxgalteriya xarajatidir.

Shunga qaramay, Anthropic noyabr oyida rejalashtirgan IPO doirasida o‘zini 2 trillion dollarga baholashni maqsad qilgan. Ushbu baholash kompaniyaning 2025-yildagi daromadidan 435 baravar yuqori bo‘lib, bozor ishtirokchilarida real rentabellikka erishish istiqbollari borasida jiddiy shubhalar uyg‘otmoqda.

518 milliard dollarlik majburiyatlar va mijozlar konsentratsiyasi

Sizdirilgan prospektda Anthropic o‘n yillik istiqbolda Google, Microsoft va Amazon kabi oltita asosiy hamkori bilan sun’iy intellekt infratuzilmasiga kamida 518 milliard dollar sarflash majburiyatini olgani ko‘rsatilgan. Mazkur umumiy summaning qariyb 80 foizi bekor qilib bo‘lmaydigan yoki tizimdan amalda qancha foydalanilishidan qat’i nazar to‘lanishi shart bo‘lgan shartnomalarga tegishlidir.

Moliyaviy tahlilchilar e’tiborini tortgan yana bir muhim omil — kompaniya tushumlarining yuqori darajada ma’lum mijozlarga bog‘lanib qolganidir. S-1 hisobotiga ko‘ra, 2025-yildagi jami daromadning chorak qismi (25 foizi) nomi oshkor qilinmagan atigi ikkita yirik mijoz tomonidan ta’minlangan. Bu holat kompaniya tushumlarining barqarorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan xavf omili sifatida baholanmoqda.

Bozor signallari: Pensiya fondlari, raqobatchilar va prognozlar

Anthropic’ning ommaviy bozorga chiqishni to‘xtatib turishi bir qator tashqi signallar bilan ham mustahkamlangan. Nyu-York shahri pensiya fondlari rahbari Mark Levin kompaniya bosh ijrochi direktori Dario Amodeiga ochiq xat yo‘llab, IPO jarayonini butunlay to‘xtatishga chaqirdi. Fond hozirda Anthropic’da taxminan 7 million dollarlik ulushga ega bo‘lsa-da, listingdan keyin ushbu ko‘rsatkich sezilarli oshishi mumkin. Levin o‘z murojaatida kompaniya prospektida qayd etilgan tizimning kutilmagan harakatlari va xavfsizlikka oid global xatarlarni asos qilib ko‘rsatgan.

Bundan tashqari, sohaning boshqa bir giganti — OpenAI rahbari Sem Oltmen ham xavfsizlik masalalariga tayanib, 2026-yilda IPO o‘tkazmasligini va mavjud vaziyatda ommaviy bozorga chiqishni maqsadga muvofiq emas deb atagan. Shu bilan birga, mikrosxemalar bozorida 2 trillion dollarlik pasayish yuz berdi. Gartner tahliliy kompaniyasining hisob-kitoblariga ko‘ra, 2030-yilgacha sun’iy intellekt ma’lumot markazlari orqali olinadigan daromad ko‘pi bilan 3,6 trillion dollarga yetishi kutilmoqda, holbuki rejalashtirilgan xarajatlar va 12 foizlik foydani qoplash uchun 8,5 trillion dollar talab etiladi.

Texnologik biznes va investitsiyalar uchun asosiy xulosa

Sun’iy intellekt bozoridagi so‘nggi jarayonlar texnologiya sektorida giper-o‘sish ortidan keladigan moliyaviy javobgarlik davri boshlanganini ko‘rsatmoqda. Hatto choraklik tushumi 16 milliard dollardan oshgan yirik korxonalar ham ulkan qat’iy xarajatlar, mijozlar diversifikatsiyasi yetishmasligi va xavfsizlik talablari sabab o‘z rejalarini qayta ko‘rib chiqishga majbur bo‘lmoqda. Global texnologik tendensiyalarni kuzatayotgan investorlar va korxonalar uchun mazkur holat daromad o‘sishining o‘zigina emas, balki uzoq muddatli operatsion barqarorlik va rentabellikning aniq modeli eng ustuvor mezon ekanini tasdiqlaydi.